HABER MERKEZİ - Afrika'nın Demokratik Kongo Cumhuriyeti sınırları içinde keşfedilen yeni bir balık türü, doğanın sınırlarını zorlayan özellikleriyle bilim dünyasını şaşkına çevirdi.
PARAKNERIA THYSİ: ŞELALE TIRMANAN BALIK
Parakneria thysi adı verilen bu küçük balık, yaklaşık 50 metre yüksekliğindeki şelaleleri tırmanabilme yeteneğine sahip. Araştırmalara göre bu balıklar, özellikle yağmur sezonunun sonunda şelalenin dik yüzeyine tırmanmaya başlıyor. Bunu mümkün kılan şey ise yüzgeçlerinde bulunan mikroskobik kanca benzeri yapılar. “Unculi” adı verilen bu yapılar sayesinde kayalara sıkıca tutunabiliyor ve adeta bir kaya tırmanıcısı gibi ilerleyebiliyorlar.
YEREL EFSANE BİLİMSEL OLARAK BELGELENDİ
Bu türün varlığı yıllardır yerel halk tarafından biliniyordu. Bölgedeki Sanga dilinde “tutunmak” anlamına gelen “kalumba” adıyla anılan balık, yaklaşık 50 yıldır efsane olarak anlatılıyordu. Ancak bilimsel olarak belgelenmesi ancak yakın zamanda mümkün oldu. Keşfin temelleri, 17 yıl önce Université de Lubumbashi’den bir araştırmacının Luvilombo Şelalesi’nde yaptığı gözlemlere dayanıyor. O dönemde elde edilen veriler kaybolsa da, 2018-2020 yılları arasında aynı üniversiteden Pacifique Kiwele Mutambala bu balığı yeniden inceleyerek bilimsel olarak kayıt altına almayı başardı. Çalışma, Scientific Reports dergisinde yayımlandı.
TIRMANIŞ SÜRESİ VE STRATEJİLERİ
Bu balıkların performansı ise en az yetenekleri kadar ilginç. Yaklaşık bir “patates kızartması” boyutunda olan bu canlılar, 50 metrelik tırmanışı tamamlamak için yaklaşık 10 saat harcıyor. Ancak bu sürenin büyük kısmı dinlenmeyle geçiyor. Araştırmalara göre balıklar aktif olarak sadece yaklaşık 15 dakika hareket ediyor; geri kalan zamanda sık sık durarak enerji topluyorlar. Bir metre ilerlemek için bile 30 ila 60 saniye hareket eden bu balıklar, her adımda kısa molalar veriyor ve yol boyunca kaya çıkıntılarında uzun süre dinleniyor. Hatta bazı durumlarda ters şekilde kayalara tutundukları bile gözlemlendi. Bilim insanlarına göre bu zorlu yolculuk sırasında birçok balık düşüyor ve tırmanışa yeniden başlamak zorunda kalıyor. Peki neden bu kadar zahmete giriyorlar? Bu sorunun kesin bir cevabı henüz yok. Araştırmacılar, şelalenin üst kısmında daha fazla besin ya da daha az avcı bulunmasının bu davranışı tetikliyor olabileceğini düşünüyor.
