Kocaeli'nin Gebze ilçesinde bulunan Malkoçoğlu Mehmet Bey Türbesi, 1385 yılından günümüze ulaşan tarihiyle Selçuklu kümbet geleneği ile erken Osmanlı mimarisini harmanlayan nadir yapılardan biri olarak öne çıkıyor.
SELÇUKLU KÜMBET GELENEĞİ VE ERKEN OSMANLI MİMARİSİ BİR ARADA
14. yüzyıldan kalma bu önemli yapı, Anadolu Selçuklu döneminin karakteristik kümbet mimarisini sergilerken, aynı zamanda Osmanlı Devleti'nin kuruluş dönemine ait mimari anlayışıyla da dikkat çekici benzerlikler taşıyor. Zaman içinde büyük tahribat görerek 1940'lı yıllarda neredeyse tamamen yıkılıp sadece tek bir sütunun ayakta kaldığı bir harabeye dönüşen türbe, 1960'lı yıllarda başlatılan kapsamlı restorasyon çalışmalarıyla yeniden ayağa kaldırıldı.
TARİHİ BÜTÜNLÜĞÜ VE RESTORASYON SÜRECİ
Tarihçi-Yazar Dr. Recep Kankal, türbenin mimari önemini vurgulayarak, "Bu türbe, hem Selçuklu geleneğini hem de erken Osmanlı mimarisini bir arada barındıran nadir yapılardan biri. 1940'lara gelindiğinde büyük ölçüde yıkılmıştı ve tek bir sütunu ayakta kalmıştı. 1960'larda başlayan restorasyon süreciyle yeniden hayat buldu." ifadelerini kullandı. Kankal, Malkoçoğlu Mehmet Bey'in burada medfun olduğunu doğrulayan bilgilerin 1912'deki incelemelerle ortaya çıktığını da belirtti. Türbe, 1980'lerde ek onarımlar görerek 2011 yılında bugünkü görünümüne kavuştu.
GEÇMİŞ MEDENİYETLERİN İZLERİ
Yapının inşasında geçmiş medeniyetlerin izlerinin de bulunduğunu belirten Kankal, türbenin bazı bölümlerinde Bizans dönemine ait devşirme taşların kullanıldığını söyledi. Sütun başlıklarında görülen haç motifleri ve farklı bezemeler ile tuğla dizimlerindeki Bizans dönemine özgü almaşık teknikler, yapının çok katmanlı tarihini gözler önüne seriyor.
