2020 yılında Avustralya Ulusal Bilim Ajansı CSIRO tarafından Doğu Antarktika'daki Totten Buzulu yakınlarına bırakılan bir okyanus verisi toplama robotu, beklenmedik bir geri dönüş yaptı.
KAYIP ROBOTTAN BÜYÜK SÜRPRİZ
Değişken gelgitler nedeniyle robot, başlangıç noktasından çok daha güneye sürüklenerek Denman buz sahanlığının altında kaybolmuştu. Araştırmacılar umutlarını yitirmişken, sekiz ay sonra robot, daha önce hiçbir bilimsel aracın ulaşamadığı noktalardan topladığı sıcaklık ve tuzluluk verileriyle geri döndü. Bu veriler, Doğu Antarktika'daki Denman ve Shackleton buz sahanlıklarının erime riski ve iklim değişikliğine karşı hassasiyeti hakkında önemli bilgiler sunuyor. Bulgular, prestijli Science Advances dergisinde yayımlandı.
KÜÇÜK ROBOTUN BÜYÜK KEŞFİ
Antarktika'daki dev buz sahanlıkları, okyanus ile buzullar arasında bir tampon görevi görüyor. Ancak okyanus sularının ısınmasıyla, sıcak su bu sahanlıkların altına sızarak tabanı zayıflatıyor ve küresel deniz seviyelerinin yükselmesine neden oluyor. Bu alanları ölçmek hayati önem taşısa da, binlerce metre kalınlığındaki buz sahanlıklarının bazı bölgelerine doğrudan erişim son derece zor. Robotun buzun altına dalışı tamamen tesadüfi gerçekleşti. Robot, sekiz aylık süreçte deniz tabanından buz tabakasının altına kadar her beş günde bir sıcaklık ve tuzluluk profili topladı. Bu, Doğu Antarktika'da bir buz sahanlığının altından elde edilen ilk veri seti olma özelliğini taşıyor.
YARATICI TAKİP YÖNTEMİYLE YENİ BÖLGELER KEŞFEDİLDİ
Toplamda 2.5 yılda 195 profil kaydedildi ve bunların büyük çoğunluğu daha önce hiç ölçülmemiş bölgelerden geldi. Araştırmacılar, robotun konumunu GPS olmadan takip etmek için yaratıcı bir yöntem geliştirdi. Robotun buz tabanına çarptığı anları kaydederek ve bu çarpışma derinliklerini uydu verileriyle karşılaştırarak cihazın buz altındaki rotasını çıkardılar. Bu sayede, Shackleton buz sahanlığının henüz sıcak su etkisine açık olmadığı, ancak Denman bölgesinde erimenin başladığı doğrulandı. Ayrıca, buz sahanlıklarını bir arada tutan kırılgan bir ısı dengesi de ortaya çıkarıldı. Araştırmacılar, benzer robotları Antarktika'nın daha keşfedilmemiş bölgelerine göndermeyi planlıyor.
