Emine Erdoğan: Atık sorunu kültür ve zihniyet krizi
Erdoğan, atık ve gıda israfının çevresel boyutun yanı sıra kültür ve zihniyetle de ilgili olduğunu söyledi. 2035 için belediye atıklarında yüzde 50 azaltım hedefini paylaştı.
Emine Erdoğan, Antalya’da COP31 Liderler Zirvesi kapsamında yapılan Sıfır Atık, Döngüsellik ve Metan Liderler Yuvarlak Masa Toplantısı’nda atık yönetimi, gıda israfı ve metan emisyonlarını değerlendirdi. Toplantıyı COP31 Başkanlığı, Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) ve BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu düzenledi.
Tek kullanımlık ürünlere dikkat çekti
1950’lerde tek kullanımlık ürünlerin modern yaşamın parçası olarak sunulduğunu belirten Erdoğan, küresel çöpün yüzde 40’ını bu ürünlerden plastiklerin oluşturduğunu söyledi. Katı belediye atıklarının 2050’ye kadar iki katına çıkarak yaklaşık 4 milyar tona ulaşmasının beklendiğini aktaran Erdoğan, “Yönetilmesi neredeyse imkânsız bu atık yükünü yalnızca bir çevre krizi olarak değerlendirirsek konuyu eksik ele almış oluruz. Bu, aslında bir zihniyet krizidir. Aynı anda bir kültür ve medeniyet krizidir” dedi. Dünyada üretilen gıdanın yaklaşık yüzde 30’unun çöpe gittiğini kaydeden Erdoğan, bu gıdanın dörtte biriyle açlık çeken yaklaşık 700 milyon insanın doyabileceğini ifade etti. Gıda atıklarının küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 10’unu oluşturduğunu, metanın bu emisyonlarda önemli payı bulunduğunu belirtti.
Döngüsel ekonomi ve yerel bilgi vurgusu
Metan emisyonlarının küresel ısınmanın bugüne kadarki bölümünün yaklaşık üçte biriyle ilişkili olduğunu, emisyonların yüzde 60’ının insan faaliyetlerinden kaynaklandığını söyleyen Erdoğan, iklim mücadelesinin toplumların benimseyebileceği değer temelli sistemlerle yürütülmesini önerdi. Anadolu’daki tamir, yeniden kullanım, gıdayı değerlendirme ve mevsimlik ürünleri saklama alışkanlıklarını döngüselliğe örnek göstererek yerel bilginin mücadeleye katılması çağrısı yaptı. Organik atıkların kompostla toprağa kazandırılabileceğini belirten Erdoğan, iş yerleri, alışveriş merkezleri, oteller ve havaalanlarındaki atıkların gübre veya hayvan yemi üretiminde kullanılabileceğini söyledi. 2035’e kadar belediye katı atıklarındaki öngörülen artışın en az yüzde 50 azaltılması ve döngüsel malzeme kullanımının en az yüzde 15’e çıkarılması hedeflerini paylaştı. Yerel yönetimler, üreticiler, gençler ve vatandaşların dönüşümde ortak olması; gelişmekte olan ülkelerin finansman, teknoloji ve bilgiye erişiminin kolaylaştırılması gerektiğini de vurguladı. Erdoğan, toplantıya katılanları Türkiye’de ağırlamaktan memnuniyet duyduğunu belirterek Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’a, Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Şampiyonu Samed Ağırbaş’a ve toplantının düzenlenmesine katkı sunan UEA Başkanı Fatih Birol’a teşekkür etti. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in de konuşma yaptığı programı Fatih Birol yönetti; toplantıya çeşitli ülkelerden temsilciler ve uluslararası kuruluşların yöneticileri katıldı.