Güneş'te yaşanan ve son 20 yılın en güçlü radyasyon fırtınalarından biri olarak nitelendirilen S4 seviyesindeki olay, Dünya'ya doğru ilerliyor. Uzmanlar, bu durumun alışılmadık bölgelerde kutup ışıklarının görülmesine ve uydu ile GPS sistemlerinde geçici aksaklıklara yol açabileceği uyarısında bulundu.
SON 20 YILIN EN BÜYÜK GÜNEŞ OLAYI
ABD Ulusal Hava Durumu Servisi tarafından yapılan açıklamada, "S4 seviyesinde şiddetli bir güneş radyasyon fırtınası yaşanıyor. Bu, son 20 yılı aşkın sürede kaydedilen en büyük olay. En son Ekim 2003'te bu seviyeler görülmüştü." denildi. Yetkililer, bu fırtınanın etkilerinin uzay uçuşları, havacılık ve uydu operasyonlarıyla sınırlı kalmasının beklendiğini vurguladı. Ekim 2003'teki 'Cadılar Bayramı' uzay hava olayları İsveç'te elektrik kesintilerine, Güney Afrika'da ise güç trafolarında hasara neden olmuştu. Mevcut fırtınanın da özellikle uzaydaki ve kutup rotalarını kullanan uçuşlardaki radyasyon seviyelerini artırabileceği belirtiliyor.
HAVACILIK VE UYDULAR İÇİN UYARILAR
Yetkililer, artan radyasyon riskleri karşısında havayollarını, NASA'yı, ABD Federal Havacılık İdaresi'ni (FAA), Acil Durum Yönetim Ajansı'nı (FEMA) ve enerji altyapısı kuruluşlarını bilgilendirdi. Uluslararası Uzay İstasyonu'ndaki astronotlar, artan radyasyon riskleri sırasında daha iyi korunan bölümlere geçebiliyor. Bu tedbir, daha önce Mayıs 2024'te yaşanan jeomanyetik fırtına sırasında da uygulanmıştı. Yükselen radyasyon seviyeleri, iletişim ve navigasyon için kullanılan uydular üzerinde de risk oluşturabiliyor. Mayıs 2024'teki jeomanyetik fırtına sırasında GPS'e dayalı hassas tarım yapan bazı kullanıcıların kısa süreli sorunlar yaşadığı bildirilmişti. Ancak uzmanlar, bu kez genel kamuoyunu etkileyecek yaygın teknoloji kesintilerinin beklenmediğini ifade ediyor.
ALISILMADIK YERLERDE AURORA GÖRÜLEBİLİR
Güneş radyasyon fırtınaları, yüksek hızlı yüklü parçacıkların Dünya'ya ulaşmasıyla oluşurken, jeomanyetik fırtınalar daha yavaş ilerleyen koronal kütle atımları sonucu meydana geliyor. Uzmanlara göre, artan güneş aktivitesi nedeniyle kuzey ışıkları ABD'nin kuzey yarısının büyük bölümünde, hatta Alabama ve Kuzey Kaliforniya'ya kadar uzanan bölgelerde gözlemlenebilir. Auroraların çıplak gözle net görülmese bile cep telefonu kameraları gibi sensörler tarafından yakalanabileceği belirtiliyor.
