HABAŞ faciası: CHP'den çarpıcı rapor

İzmir'in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik tesislerinde 9 Kasım'da meydana gelen ve işçilerin hayatını kaybettiği patlamaya ilişkin CHP heyetinin hazırladığı rapor, iş güvenliği ve denetim tartışmalarını alevlendirdi. Raporda, tesiste kayıp günlü iş kazalarının bir yılda yüzde 55,8, alt işveren çalışanlarındaki kazaların ise yüzde 118,4 arttığı belirtildi. CHP heyeti, şirket yönetiminin yanı sıra kamu denetimlerinin de soruşturulmasını talep etti.

İş kazalarında büyük artış

CHP Genel Başkanı ve Merkez Yönetim Kurulu'na (MYK) sunulan rapor, Serkan Sarı başkanlığındaki bir heyet tarafından hazırlandı. Heyette CHP Adana Milletvekili Müzeyyen Şevkin, CHP İzmir Milletvekili ve Yüksek Disiplin Kurulu Başkanı Mahir Polat, CHP İzmir İl Başkanı Utku Gümrükçü ve CHP Aliağa İlçe Başkanı Engin Gündüz de yer aldı. Yaralı işçileri hastanede ziyaret eden, sağlık görevlilerinden bilgi alan ve hayatını kaybeden işçilerin cenaze törenlerine katılan heyet, 11 Kasım tarihli raporunda geçmiş kazalardan çalışma koşullarına, bakım uygulamalarından kamu denetimine kadar birçok konuyu inceledi. Rapor, aynı tesiste 21 Ekim'de Hakan Doğan'ın, 5 Kasım'da ise Eyüp Eğinli'nin hayatını kaybettiğini hatırlatarak, son ölümün üzerinden sadece dört gün geçtikten sonra büyük patlamanın yaşandığına dikkat çekti. CHP heyeti, önceki ölümlerin ardından hangi önlemlerin alındığının ve eksikliklerin giderilip giderilmediğinin açıklanmasını istedi. Rapora göre, şirketin 2025 Sürdürülebilirlik Raporu'nda yer alan verilere göre kayıp günlü iş kazaları 2024 yılında 147 iken, 2025'te 229'a yükseldi. Bu durum, iş kazalarında bir yılda yüzde 55,8'lik bir artışa işaret ediyor. Alt işveren çalışanlarında ise bu artış daha da çarpıcı bir tablo ortaya koydu; kazalar 38'den 83'e çıkarak yüzde 118,4 arttı. CHP heyeti, kaza sayılarındaki bu artışa rağmen şirket yönetimi ve denetim makamlarının aldığı önlemlerin açıklanmasını istedi. Raporda, eğitim ve toplantı sayılarının tek başına güvenli bir çalışma ortamı sağlamadığı belirtildi.

Denetim ve sorumluluk tartışması

Raporda, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'ın işletmenin denetlendiği ve ciddi bir sorun görülmediği yönündeki açıklaması da eleştirildi. CHP heyeti, bu açıklamanın Bakanlığı sorumluluktan kurtarmadığını savunarak denetimlerin niteliğinin sorgulanması gerektiğini vurguladı. Patlamanın nedenlerinin bağımsız teknik incelemelerle ortaya çıkarılması gerektiğine dikkat çekilen raporda, sorumluluğun yalnızca olay sırasında sahada bulunan çalışanlara yüklenemeyeceği belirtildi. Bakım bütçesi, ekipmanların yenilenmesi, üretim takvimi, personel sayısı ve taşeron çalışma düzeninin yönetim tarafından belirlendiği hatırlatılarak soruşturmanın yönetim kademelerine uzanması talep edildi. Raporda, şirket sahibi Mehmet Rüştü Başaran'ın da aralarında bulunduğu yöneticilerin gözaltına alınması, soruşturmanın yönetim kademelerine uzanması açısından önemli bir gelişme olarak değerlendirildi. Ancak gözaltı işlemlerinin tüm sorumlulukların ortaya çıkarıldığı anlamına gelmediği belirtilerek, denetim görevini yerine getirmediği belirlenen kamu görevlilerinin de soruşturma kapsamında değerlendirilmesi istendi. CHP heyeti, işçilerin çalışma koşullarına ilişkin bazı iddiaların da araştırılmasını istedi. Kıdemli çalışanların işten çıkarılarak daha düşük ücretlerle yeniden işe alındığı, çalışanların işten çıkarılma korkusu nedeniyle güvenlik sorunlarını bildiremediği yönündeki anlatımlara raporda yer verildi. Ayrıca işçilerin aileleri cenazelerini teşhis etmeye çalışırken üretimin ve ek vardiyanın sürdürüldüğüne ilişkin heyet açıklamaları da rapora girdi ve bu süreçte hangi faaliyetlerin yürütüldüğünün açıklanması gerektiği belirtildi. Raporda, can güvenliği sağlanana kadar riskli faaliyetlerin durdurulması ve iş güvenliğine ilişkin önlemlerin maliyetinin çalışanlara yüklenmemesi talep edildi. CHP heyeti, raporun sonuç bölümünde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'a yönelik istifa çağrısına da yer verdi. Bakanlığın işçilerin hayatını koruyacak denetim sisteminin siyasi sorumluluğunu taşıdığı belirtilirken, Cumhurbaşkanının da iş güvenliği politikasının sonuçları konusunda hesap vermesi gerektiği savunuldu. CHP heyeti, HABAŞ'taki patlamanın yalnızca teknik bir kaza olarak değerlendirilmemesi, çalışma koşullarından şirket yönetimine ve kamu denetimine kadar tüm sorumluluk zincirinin araştırılması gerektiğini vurguladı.