Türkiye'de deprem riski taşıyan bölgelerde yapıların yenilenmesi, can güvenliği ve ekonomik sürdürülebilirlik açısından kritik bir öneme sahiptir. İMSİFED ve İMSİAD Başkanı Şeref Demir, kentsel dönüşümün finansmanında karşılaşılan zorlukları aşmak amacıyla vatandaşların mali yükünü azaltacak ve uzun vadeli bir kaynak oluşturacak yenilikçi bir model önerdi.
Finansman için 'BES ve DASK' entegrasyonu
Demir'in önerdiği 'BES + DASK' modeli, Bireysel Emeklilik Sistemi'nin (BES) fon yönetimi ile Zorunlu Deprem Sigortası'nın (DASK) sistemini birleştirmeyi amaçlıyor. DASK’ın deprem sonrası yaptığı ödemelerin, gelecekteki kentsel dönüşüm projeleri için bir finansman kaynağı olarak kullanılabileceği ifade ediliyor. Demir, yapı güvenliğinin sadece deprem anında değil, sürecin tamamında ele alınması gerektiğini vurguladı.
Biriken fonlar konutun dönüşümüne katkı sağlayacak
Bu modelin en önemli özelliklerinden biri, birikimlerin bireylere değil, doğrudan konutlara bağlı olmasıdır. Böylece, binaların kendi dönüşüm finansmanını zamanla yaratması hedefleniyor. Konutlar için yapılan ödemeler, devlet katkısı ve fon getirileriyle büyüyerek, riskli hale geldiğinde yeniden inşa masraflarını karşılayacak bir birikim oluşturacak. Konut el değiştirirken bu birikim eski malikten değil, yeni hak sahibine devredilecek. Demir, milyonlarca konutun sisteme dahil edilmesiyle, düzenli ödemelerin büyük bir finansman kapasitesi oluşturabileceğini belirtti. “Bugün yapılacak küçük katkılar, yıllar içinde önemli bir sermayeye dönüşebilir” dedi.
Proaktif yaklaşım önemi vurgulandı
Demir, kentsel dönüşümün sadece bireyler veya inşaat sektörünün sorunu olmadığını, merkezi ve yerel yönetimlerin, finans, sigorta ve inşaat sektörlerinin ortak bir çalışma modeli geliştirmesi gerektiğini savundu. “Depremden sonra kaynak arayan değil, öncesinde kaynak oluşturan bir Türkiye hedeflemeliyiz” diyerek, sürdürülebilir bir finansman sistemi ile vatandaşların yükünü azaltmanın yanı sıra kamu bütçesini koruyarak kentlerin dönüşümünü hızlandırabileceklerini ifade etti.
