Merkez Bankası: Fon tasfiyelerinin reel sektöre etkisi incelendi

Merkez Bankası (MB) tarafından yayımlanan "Fon Tasfiyeleri ve Reel Sektör: Firma Verileri Ne Söylüyor?" başlıklı analiz, fon piyasasındaki gelişmelerin reel sektörü çeşitli yollarla etkileyebileceğini ortaya koydu. Firmaların fonlardaki varlıklarına erişememesi, tedarik zincirlerini etkileyebilirken, finansal varlık fiyatlarındaki düşüşler, finansal koşullardaki sıkılaşma ve güven kaybı da firmaların ve hanehalklarının harcama, yatırım ve finansman kararlarını etkileyebilir. Bu etkenlerin izlenmesi, parasal aktarım mekanizmasının işleyişini ve finansal istikrar risklerini değerlendirmek açısından büyük önem taşıyor.

Tasfiyedeki fonlarda 3 bin firmanın 116 milyar TL yatırımı var

Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) 17 Eylül 2026 tarihli kararıyla tasfiye kapsamına alınan fonlarda, 15 Eylül 2026 itibarıyla yaklaşık 3 bin reel sektör firmasının toplam 116 milyar TL yatırımı bulunuyor. Bu tutarın 57 milyar TL'si para piyasası fonlarında, geri kalanı ise hisse senedi ve diğer fon türlerinde yer alıyor. Firmaların ekonomideki payı incelendiğinde, bu firmaların reel sektörün toplam aktiflerinin yaklaşık %1,2'sini, istihdamının %0,6'sını, cirosunun %0,9'unu, ihracatının %1,1'ini ve ticari kredi bakiyesinin %0,9'unu oluşturduğu belirtildi.

Yüksek maruziyetli firmaların ekonomideki ağırlığı düşük

Tasfiye kapsamındaki fonlarda yatırımı bulunan firmaların dönen varlıklarına oranla fon maruziyetleri değerlendirildiğinde, yüksek maruziyet grubundaki firmaların ekonomideki ağırlığının görece düşük olduğu görüldü. Bu firmalar, istihdamın ve cironun on binde 3'ünü oluşturuyor. Ayrıca, bu firmaların toplam ticari kredilerdeki payı da on binde 2 gibi düşük bir seviyede.

Tedarikçiler üzerindeki olası etkiler

Firmalar arası ticaret verileri incelendiğinde, toplam satışları içinde tasfiye kapsamındaki fonlarda yatırımı bulunan firmaların payı %5'in üzerinde olan tedarikçilerin, ekonomideki toplam istihdamın %1,2'sini, cironun ise %1,5'ini oluşturduğu saptandı. Düşük maruziyetli firmalar dışlandığında bu oranların belirgin şekilde düştüğü gözlemlendi.

Firmaların krediye erişimi devam ediyor

Tasfiye kapsamındaki fonlarda yatırımı bulunan firmaların krediye erişimi incelendiğinde, bu firmaların kullandığı kısa vadeli TL kredilerinin toplam kısa vadeli TL kredi kullanımları içindeki payının arttığı görüldü. Bu durum, fonlarda yatırımı bulunan firmaların krediye erişiminin devam ettiğini gösteriyor. Merkez Bankasının 1 Ekim 2026'da yaptığı makrofinansal istikrarı ve bankaların likidite yönetimini destekleyici değişikliklerin de bu görünümde etkili olduğu değerlendirildi. MB, bu firmaların ve tedarikçilerinin ekonomideki ağırlığını vurgularken, likidite güçlüklerinin önemini azaltmadığını ve fon piyasasındaki gelişmelerin reel sektör üzerindeki toplam etkisine dair nihai bir sonuç sunmadığını belirtti.