Türkiye'de nükleer ve radyoaktif atık tesislerinin güvenliği ve yönetimi konusunda önemli bir adım atıldı. Resmi Gazete'de yayımlanan yeni düzenlemeyle, bağımsız gözetim faaliyetlerinin kapsamı genişletilerek radyoaktif atık tesisleri de bu denetimlerin içine dahil edildi. Bu değişiklik, söz konusu tesislerin hem operasyonel hem de çevresel güvenliği açısından daha sıkı bir denetim mekanizması kurulmasını hedefliyor.
RADYOAKTİF ATIK TESİSLERİ DE KAPSAMDA
Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK) tarafından hazırlanan ve adı “Nükleer Tesislerde ve Radyoaktif Atık Tesislerinde Bağımsız Gözetim Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik” olarak değiştirilen düzenleme, bağımsız gözetim şirketlerine (BGŞ) daha fazla yetki ve sorumluluk yüklerken, denetlenen kuruluşlara da yeni yükümlülükler getiriyor. Daha önce sadece nükleer tesisleri kapsayan bağımsız denetimler, bu yeni düzenlemeyle birlikte radyoaktif atıkların yönetimi ve depolanması süreçlerini de kapsayacak.
BGŞ'LERE GENİŞ YETKİLER VE SIKILAŞTIRILMIŞ KURALLAR
Yeni yönetmelik çerçevesinde BGŞ'ler, gözetim faaliyetlerini tam bir bağımsızlıkla yürütecek, kontrol noktalarını kendileri belirleyecek ve gerekli gördüklerinde habersiz denetimler yapma yetkisine sahip olacak. Ayrıca, denetim sonuçlarına bağlı ödeme yapılmasına yönelik sözleşme hükümlerine izin verilmeyecek. Kuruluşlar ise iletişim yöntemleri, uygunsuzlukların giderilme süreçleri ve BGŞ değişikliği prosedürlerini yazılı hale getirmekle yükümlü olacak. Kritik uygunsuzlukların giderilmemesi durumunda BGŞ'ler, ilgili işin gözetimini reddedebilecek ve faaliyetlerin durdurulmasını sağlayabilecek. Mali bağımsızlık şartı da getirilen şirketlerin, gelir yapılarının tek bir kuruluşa bağlı olmaması ve faaliyetlerini sürdürebilecek mali yeterliliğe sahip olması gerekecek. Yangın güvenliği önlemleri ve mevzuata uygunluk da bağımsız gözetim kapsamına alındı. NDK, getirilen yeni yükümlülükler için kuruluşlara ve BGŞ'lere 31 Aralık 2027'ye kadar uyum süreci tanıdı.
