Bilim dünyası, kraliçe bombus arılarının şaşırtıcı bir hayatta kalma yeteneğini ortaya çıkaran yeni bir araştırmanın sonuçlarını tartışıyor. Ottawa Üniversitesi'nde yapılan bu çalışma, kraliçe arıların bir haftadan uzun bir süre boyunca su altında yaşamını sürdürebildiğini gösterdi.
KIŞ UYKUSU VE SELLERİN ETKİSİ
Royal Society Publishing'de yayımlanan araştırmaya göre, kışı başarıyla atlatan her kraliçe arı, baharda yeni bir koloninin temelini atıyor. Ancak, kış veya erken ilkbahar aylarında yaşanan sellerin, kış uykusundaki kraliçe arıların ölümüne yol açabileceği düşünülüyordu. Bilim insanları, eriyen karlar ve yoğun yağışların yer altındaki kış odacıklarını suyla doldurarak bu arıların boğulmasına neden olabileceğini tahmin ediyordu. Ancak yeni bulgular, bu odacıklar suyla dolsa bile kraliçelerin uzun süre hayatta kalabildiğini kanıtladı.
LABORATUVARDA ŞOK EDEN DENEYLER
Kraliçe bombus arıları, kışı toprak altında, 'diapoz' adı verilen ve metabolizmalarının ciddi şekilde yavaşladığı bir süreçle geçirir. Bilim insanları, laboratuvar ortamında bu koşulları taklit ederek, diapoz halindeki kraliçe arıları sekiz gün boyunca su altında bıraktı. Bu süreçte arıların metabolik hızları ve fizyolojik tepkileri dikkatle izlendi. Araştırmacılar, arıların bu zorlu koşullarda hayatta kalmalarını sağlayan iki temel strateji belirledi: Birincisi, diapoz sırasındaki son derece düşük metabolizma hızları sayesinde çok az oksijenle idare edebilmeleri. İkincisi ise, oksijen seviyesi düştüğünde enerji üretmek için oksijensiz bir metabolizmaya geçebilmeleri, bu sırada vücutta laktik asit birikiyor. Ayrıca, arıların sudaki az miktardaki oksijeni gaz alışverişi yoluyla kullanabildiği de tespit edildi. Sekiz günün sonunda sudan çıkarılan arıların metabolizmasının hızla arttığı ve biriken laktik asidin temizlendiği, yaklaşık bir hafta sonra da normal diapoz seviyesine döndükleri gözlemlendi. En dikkat çekici nokta ise, bu sürecin arıların kış uykusundan uyanmasını engellemesi ve bahara kadar normal şekilde beklemeye devam edebilmeleri oldu.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE KORUMA AÇISINDAN ÖNEMİ
Bu keşfin, iklim değişikliğiyle birlikte artan sel ve aşırı hava olaylarına karşı arıların dayanıklılığını anlamak açısından büyük önem taşıdığı belirtiliyor. Bombus arıları, ekosistemlerin ve tarımın devamlılığı için hayati öneme sahip tozlayıcılar arasında yer alıyor. Bu araştırma, küçük ve kırılgan görünen canlıların bile doğada ne denli beklenmedik ve etkili hayatta kalma stratejileri geliştirebildiğini de gözler önüne seriyor.
