SpaceX'in geçen yıl Avrupa semalarında yaklaşık 100 kilometre yükseklikte devasa bir lityum bulutu yarattığı ortaya çıktı. Bilim insanları, bu olayın "uzay enkazının atmosfere yeniden girişinden kaynaklanan üst atmosfer kirliliğine dair ilk kanıt" olduğunu vurguluyor.
ROKETİN KONTROLSÜZ DÜŞÜŞÜ KİRLİLİK YARATTI
Yaklaşık bir yıl önce, SpaceX'e ait bir Falcon 9 roketinin üst aşaması, 23 adet Starlink uydusunu alçak Dünya yörüngesine yerleştirdikten sonra kontrolsüz bir şekilde atmosfere geri döndü. Yüzlerce benzer görevden sadece biri olan bu sıradan uçuş, Avrupa üzerinde yaklaşık 100 kilometre irtifada büyük bir lityum ve başka kirleticilerden oluşan bir bulut meydana getirdi. Bu bulutun varlığı, hakemli "Communications Earth & Environment" dergisinde yayımlanan yeni bir makalede detaylı olarak ele alındı.
UYDU FIRLATMALARININ ÇEVRESEL ETKİLERİ ENDİŞE VERİYOR
Uydu fırlatmalarının hızla artması, bilim insanlarını Dünya'nın üst atmosferi üzerindeki çevresel etkiler konusunda giderek daha fazla endişelendirmekte. Yalnızca SpaceX değil, birçok özel şirket ve devlet de kendi uydu ağlarını kurmayı planlıyor. Bu uyduların sınırlı bir kullanım ömrüne sahip olması, sürekli olarak yenilerinin fırlatılmasını gerektiriyor. Bu durum, atmosfere istemeden kimyasal madde salınımı anlamına gelebilir. Araştırmacılar, Almanya'daki bir rezonans lidar sistemi aracılığıyla, İrlanda'nın batısında roketin kontrolsüz düşüşü sırasında oluşan geniş lityum bulutunu gözlemlemeyi başardılar.
"İLK ÖLÇÜM VE KANIT" OLARAK DEĞERLENDİRİLİYOR
Falcon 9'un üst aşamaları, ağırlık azaltma amacıyla havacılık sınıfı özel bir alüminyum-lityum alaşımından üretiliyor. Atmosfere yeniden giriş sırasında aşırı ısınan bu malzeme parçalanarak metal ve oksit bileşiklerinin yayılmasına neden oluyor. Ekip, bu olayın "uzay enkazının atmosfere yeniden girişinden kaynaklanan üst atmosfer kirliliğinin ilk ölçümü ve buna dair ilk kanıt" olduğunu belirtiyor. Şu an için bu kirleticilerin atmosferin iklim ve sıcaklık düzenleme kapasitesi üzerindeki kesin etkileri bilinmese de, artan uydu trafiği ve yeniden girişler göz önüne alındığında, uzmanlar üst atmosfer kirliliğinin gelecekte daha önemli bir bilimsel ve çevresel gündem maddesi haline gelebileceği görüşünde.
