SpaceX’in geçen yıl Avrupa'nın üzerinde yaklaşık 100 kilometre yükseklikte büyük bir lityum bulutu oluşturduğu belirlendi. Bilim insanları, bu durumu “uzay enkazının yeniden girişinden kaynaklanan üst atmosfer kirliliğine dair ilk kanıt” olarak nitelendiriyor.
LITYUM BULUTUNUN ORTAYA ÇIKMASI
Yaklaşık bir yıl önce, SpaceX’e ait bir Falcon 9 roketinin üst aşaması, 23 adet Starlink uydusunu alçak Dünya yörüngesine bıraktıktan sonra kontrolsüz bir biçimde atmosfere geri dönmüştü. Bu rutin uçuş, Avrupa üzerinde 100 kilometre yükseklikte büyük bir lityum ve diğer kirleticiler bulutu oluşturdu. Bu bulutun varlığı, Communications Earth & Environment dergisinde yayımlanan yeni bir çalışmada detaylı bir şekilde açıklandı.
UZAY ENKAZI ENDİŞESİ
Uydu fırlatmalarının hızla artması, bilim insanlarını Dünya’nın üst atmosferi üzerindeki çevresel etkileri konusunda endişeye sevk ediyor. Sadece SpaceX değil, birçok şirket ve devlet de kendi uydu takımyıldızlarını kurmayı planlıyor. Bu uyduların kullanım ömrü sınırlı olduğu için sürekli yenilerinin fırlatılması gerekiyor. Bu durum, atmosfere istemeden kimyasal madde pompalanmasına yol açabilir. Araştırmacılar, Almanya’daki bir rezonans lidar sistemiyle İrlanda’nın batısında roketin kontrolsüz düşüşü sırasında oluşan büyük lityum bulutunu gözlemledi. Falcon 9’un üst aşamaları, ağırlığı azaltmak amacıyla havacılık sınıfı özel bir alüminyum-lityum alaşımından üretiliyor. Atmosfere yeniden giriş sırasında aşırı ısınan bu malzeme parçalanarak metal ve oksit bileşiklerinin yayılmasına neden oluyor. Ekip, bunun “uzay enkazının yeniden girişinden kaynaklanan üst atmosfer kirliliğinin ilk ölçümü ve buna dair ilk kanıt” olduğunu ifade ediyor. Artan uydu trafiği ve yeniden girişler göz önüne alındığında, uzmanlar üst atmosfer kirliliğinin gelecekte daha büyük bir bilimsel ve çevresel gündem maddesi haline gelebileceği görüşünde.
