Türk bilim insanları, Ay ve Mars'taki zorlu koşullara benzer 'regolit' adı verilen yüzey materyallerinde domates yetiştirmeyi başardı. Ege Üniversitesi (EÜ) Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Rengin Özgür Uzilday'ın yürütücülüğündeki TÜBİTAK destekli projede, Ay ve Mars regolit simülasyonlarında domates yetiştirme denemeleri başarıyla tamamlandı.
UZAY TOPRAĞINDA YAŞAM MÜMKÜN MÜ?
Proje kapsamında, ABD'den getirilen Ay ve Mars regolit simülantları kullanılarak zorlu çevresel koşullara dayanıklı 'ekstremofit' adı verilen bitkilerle regolitler biyolojik olarak iyileştirildi. Yüksek sıcaklık, ağır metal kirliliği, kuraklık veya tuzluluk gibi zorlu koşullarda hayatta kalabilen 'schrenkiella parvula', 'arabis alpina' ve 'noccaea sempervivum' gibi bitkilerin yetiştirilmesinin ardından, metal ve tuz içeriği azaltılan regolit benzerlerinde domates yetiştirilme aşamasına geçildi. Bu çalışmanın temel amacı, insanlığın gelecekte Ay ve Mars'ta kurabileceği kolonilerde gıda ihtiyacını karşılayabilmek için uzay topraklarını tarıma elverişli hale getirmektir.
DOMATESLER KALİTE TESTİNDEN GEÇECEK
Doç. Dr. Rengin Özgür Uzilday, uzay biyolojisi alanındaki çalışmalarının, mikro yer çekimi ortamında bitki yetiştirmenin sınırlı koşullarda mümkün olduğunu gösterdiğini belirtti. Regolitlerin organik madde bakımından fakir olması ve Dünya'daki toprağın aksine doğal bir canlılığa sahip olmaması gibi zorluklara dikkat çeken Uzilday, elde edilen bilgilerin doğrudan uzay kolonilerine aktarılmasının hedeflendiğini söyledi. Projenin ikinci aşamasında yetiştirilen domateslerin bazılarından yüksek miktarda meyve elde edildiği ve bu meyvelerin kalitesi ile moleküler mekanizmalarının detaylı analizlerle araştırılacağı ifade edildi. EÜ Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Tansel Kaygısız, hem Dünya toprağında hem de regolit simülasyonlarında yetişen meyvelerin karşılaştırılacağını ve elde edilecek verilerin ürünlerin tüketilebilirliği konusunda yol gösterici olacağını kaydetti.
