Türkiye'nin Ar-Ge harcaması 2025'te 980 milyarı aştı

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge) Faaliyetleri Araştırması sonuçlarını paylaştı. 2025'te gayrisafi yurt içi Ar-Ge harcaması, bir önceki yıla göre 328 milyar 607 milyon lira artarak 980 milyar 428 milyon liraya ulaştı.

GSYH içindeki payı yükseldi

Ar-Ge harcamalarının gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) içindeki payı da arttı. 2024'te yüzde 1,46 olan oran, 63 trilyon 240 milyar 523 milyon liralık GSYH içinde 2025'te yüzde 1,55 olarak hesaplandı. Ar-Ge harcamalarının büyük bölümü şirketlerden geldi. Mali ve mali olmayan şirketler, harcamaların yüzde 65'ini karşıladı. Yükseköğretim yüzde 30,3, genel devlet ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlar ise yüzde 4,7 paya sahip oldu. Harcamaların yüzde 58,8'i personel giderlerine gitti. Finansmanda da şirketler öne çıktı. 2025'te toplam harcamaların yüzde 52,5'ini mali ve mali olmayan şirketler sağladı. Genel devletin payı yüzde 31,1, yükseköğretimin yüzde 14,1 ve yurt dışı kaynakların payı yüzde 2,3 olarak belirlendi.

Ar-Ge personeli sayısı 317 bini geçti

Tam zaman eşdeğeri (TZE) olarak 2025'te 317 bin 982 kişi Ar-Ge personeli olarak çalıştı. Bu personelin yüzde 67,9'u şirketlerde, yüzde 29'u yükseköğretimde, yüzde 3'ü ise genel devlet ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlarda görev aldı. Kadın Ar-Ge personelinin sayısı 108 bin 453'e ulaşarak toplam içindeki oranı yüzde 34,1'e çıktı. Kadınların yükseköğretimdeki oranı yüzde 48,1, genel devlet ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlardaki oranı yüzde 32,2, şirketlerdeki oranı ise yüzde 28,2 olarak kaydedildi. Ar-Ge personelinin öğrenim durumuna göre dağılımında yüzde 40,6 lisans, yüzde 31 doktora, yüzde 19,4 yüksek lisans mezunu oldu. Meslek yüksekokulu mezunları yüzde 4,9, lise ve altı eğitim düzeyine sahip olanlar ise yüzde 4,1'lik paya sahipti.

İstanbul ve Ankara harcamalarda lider

Bölgesel dağılıma göre 2025'te Ar-Ge harcamalarının yüzde 31,8'i İstanbul'da yapıldı. Ankara yüzde 30 ile ikinci sırada yer alırken, Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova'yı kapsayan TR42 bölgesi yüzde 9,5 ile üçüncü oldu. Ar-Ge personelinin dağılımında da İstanbul ilk sırada geldi. Toplam personelin yüzde 32,2'si İstanbul'da, yüzde 19,8'i Ankara'da, yüzde 8,4'ü ise TR42 bölgesinde istihdam edildi. Şirketlerin 637 milyar 252 milyon liralık Ar-Ge harcamasının yüzde 54,9'u Ar-Ge merkezlerinde gerçekleşti. Bu harcamaların yüzde 89,5'i 250 ve üzeri çalışanı olan girişimlere ait. İmalat sanayisindeki 322 milyar 656 milyon liralık harcamaların yüzde 47,7'si yüksek teknoloji faaliyetlerinde yapıldı. İmalat sanayisinde en çok araştırmacı, orta yüksek teknoloji faaliyetlerinde 32 bin 399 kişiyle yer aldı. Yüksek teknoloji faaliyetlerinde ise 23 bin 298 araştırmacı bulunuyor. Dolaylı Ar-Ge teşviklerinin payı yüzde 26,5'e çıktı. Şirketlerin Ar-Ge harcamaları 2015'te 11,2 milyar lirayken, 2025'te 637,3 milyar liraya yükseldi.