Türkiye'nin Ar-Ge harcaması 980 milyar lirayı aştı

TÜİK'in 2025 yılı Araştırma-Geliştirme Faaliyetleri Araştırması sonuçlarına göre Türkiye'nin Ar-Ge harcaması 980 milyar lirayı geçti. Ar-Ge harcamalarının GSYH içindeki oranı, 2024'te yüzde 1,46 iken 2025'te yüzde 1,55'e yükseldi.

Harcamaların yüzde 65'i şirketlerden

Sektörler içinde mali ve mali olmayan şirketler, Ar-Ge harcamalarının yüzde 65'ini yaptı. Yükseköğretim kurumlarının payı yüzde 30,3, genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşların payı yüzde 4,7 oldu. Harcama türlerinde en büyük kalemi yüzde 58,8 ile personel giderleri oluşturdu. Finansmanın yüzde 52,5'i şirketlerden, yüzde 31,1'i genel devletten, yüzde 14,1'i yükseköğretimden ve yüzde 2,3'ü yurt dışı kaynaklardan sağlandı.

Ar-Ge personeli 317 bin 982 kişiye çıktı

2025'te tam zaman eşdeğeri (TZE) üzerinden 317 bin 982 kişi Ar-Ge personeli olarak çalıştı. Personelin yüzde 67,9'u mali ve mali olmayan şirketlerde, yüzde 29'u yükseköğretimde, yüzde 3'ü genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlarda görev yaptı. Kadın Ar-Ge personeli 108 bin 453'e, toplam içindeki payı yüzde 34,1'e ulaştı. Kadınların oranı yükseköğretimde yüzde 48,1, genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlarda yüzde 32,2, şirketlerde yüzde 28,2 olarak kaydedildi. Ar-Ge personelinin yüzde 40,6'sı lisans, yüzde 31'i doktora veya eşdeğeri, yüzde 19,4'ü yüksek lisans mezunuydu. Meslek yüksekokulu mezunlarının oranı yüzde 4,9, lise ve altı eğitim düzeyindekilerin oranı yüzde 4,1 oldu.

İstanbul ve Ankara harcamalarda ilk sıralarda

Bölgelere göre harcamaların yüzde 31,8'i İstanbul'da, yüzde 30'u Ankara'da, yüzde 9,5'i Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova'yı kapsayan TR42 bölgesinde yapıldı. Ar-Ge personelinin yüzde 32,2'si İstanbul'da, yüzde 19,8'i Ankara'da, yüzde 8,4'ü TR42 bölgesinde çalıştı.

Yüksek teknoloji harcamaları öne çıktı

Mali ve mali olmayan şirketlerin 2025'teki 637 milyar 252 milyon liralık Ar-Ge harcamasının yüzde 54,9'u Ar-Ge merkezlerinde gerçekleştirildi. Merkezlerdeki harcamaların yüzde 89,5'i, 250 ve üzeri çalışanı bulunan girişimlerden geldi. İmalat sanayisindeki 322 milyar 656 milyon liralık Ar-Ge harcamasının yüzde 47,7'si yüksek teknoloji, yüzde 40,7'si orta yüksek teknoloji, yüzde 7,2'si orta düşük teknoloji, yüzde 4,4'ü düşük teknoloji faaliyetlerindeki girişimlere aitti. İmalat sanayisinde en fazla araştırmacı, 32 bin 399 kişiyle orta yüksek teknoloji faaliyetlerinde çalıştı; yüksek teknoloji faaliyetlerinde 23 bin 298 araştırmacı görev aldı. Mali ve mali olmayan şirketlerin Ar-Ge harcamalarındaki dolaylı teşviklerin payı, 2015'teki yüzde 14,8 seviyesinden 2025'te yüzde 26,5'e çıktı. Şirketlerin Ar-Ge harcamaları da 2015'te 11,2 milyar lirayken 2025'te 637,3 milyar liraya yükseldi.