Van Kalesi'nin güneyindeki Eski Van Şehri'nde sürdürülen arkeolojik kazılar, 150 yıllık bir Osmanlı kışlasının kalıntılarını gün yüzüne çıkarırken, aynı zamanda askerlerin boş zamanlarında oynadığı bir strateji oyununa ait taş buluntusuyla tarihi bir detayı ortaya koydu.
OSMANLI KIŞLASINDAN TARİHİ BULUNTULAR
Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın izniyle Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Sanat Tarihi Bölümü'nden Prof. Dr. Gülsen Baş Terzioğlu başkanlığında yürütülen kazılarda, Urartulardan Osmanlı'ya kadar birçok medeniyete ev sahipliği yapmış bu önemli alanda geçmiş dönemlere ait izler takip ediliyor. Kazı ekibi, bugüne dek aralarında sanat tarihçileri, tarihçiler ve arkeologların bulunduğu 20 kişilik uzmanlardan oluşuyor. Gerçekleştirilen çalışmalarda, yapıları birbirine bağlayan yeni bir yol, güney surlara ait burç kalıntıları, Osmanlı dönemine ait bir pazar yeri, yanmış evrak ve kumaş parçaları, çeşitli seramikler, cam bilezik parçaları, boncuklar, bronz sikkeler ve tütün lüleleri gibi zengin buluntulara ulaşıldı. Özellikle Sultan Abdülaziz döneminde inşa edildiği bilinen kışlanın giriş bölümünde görkemli bir taç kapı tespit edildi. Kışlanın güneydeki bölümlerinin revir olarak kullanıldığına dair bulgulara rastlanırken, yoğun şekilde bulunan yanmış evrak parçaları ise buranın bir kayıt odası olarak hizmet verdiğini düşündürüyor. 19. yüzyıl Osmanlı askeri yaşamına ışık tutan çeşitli askeri teçhizat parçalarının yanı sıra, yanmış evraklar arasındaki kroki çizimleri ve müzik notalarına ait kesitler dikkat çekiyor.
ASKERLERİN STRATEJİ OYUNU: DOKUZ TAŞ
Kazı çalışmalarının son ve en ilginç buluntularından biri, Osmanlı kışlasının güney surlara bitişik noktasında ortaya çıkarılan bir "oyun taşı" oldu. Bu taşın, tarih boyunca Anadolu'dan Orta Çağ Avrupa'sına, Antik Mısır'dan Mezopotamya ve Roma'ya kadar geniş bir coğrafyada görülen ve kökeni M.Ö. 2000'li yıllara kadar uzanan "dokuz taş" oyununa ait olduğu belirlendi. İç içe geçmiş üç dikdörtgenden oluşan ve eksenleri düz çizgilerle birbirine bağlanmış bu oyun taşının kışlada bulunması, burada görev yapan askerlerin stratejik ve taktik becerilerini geliştirmek amacıyla bu oyunu oynamış olabileceklerini gösteriyor. Yüzyıllar boyunca stratejik düşünme becerilerini geliştirmek için kullanılan bu oyunun, Osmanlı kışlasında askerler tarafından oynanmış olması, askeri yaşamın sosyal yönüne dair önemli bir ipucu niteliği taşıyor. Bu tür oyun taşlarının ahşap veya taş levhalar üzerine çizilmiş benzer örnekleri Anadolu'nun yanı sıra dünyanın pek çok farklı bölgesinde de bulunuyor.
