Yapay zekâ yatırımları ticaret büyümesini hızlandırdı

DHL ile New York Üniversitesi Stern İşletme Fakültesi’nin 30 milyondan fazla veri noktasını inceleyerek hazırladığı Küreselleşme İzleme Raporu, artan tarifelere ve jeopolitik gerilimlere karşın dünya ticaretinin büyüdüğünü ortaya koydu. Pandemi sonrası toparlanma dönemi hesaba katılmadığında, küresel mal ticareti 2026’nın ilk yarısında son 15 yılın en hızlı yükselişini kaydetti. Yarı iletken, ağ ekipmanı ve veri aktarım teknolojilerine yönelik talep bu artışta etkili oldu.

Yapay zekâyı destekleyen ürünlerin payı yükseldi

Dünya Ticaret Örgütü (WTO) ve OECD verilerine göre, yapay zekâ teknolojilerine hizmet eden ürünlerin mal ticaretindeki oranı 2025’te yüzde 42’den 2026’nın ilk çeyreğinde yüzde 76’ya çıktı. Raporda, küresel mal ticaretinin 2029’a dek yılda ortalama yüzde 3,4 büyüyeceği tahmin edildi. Önceki 10 yılın ortalaması yüzde 2,7’ydi. DHL Express CEO’su John Pearson, yapay zekâ ilerledikçe çip ve ağ ekipmanı gibi ürünlerin uluslararası tedarik zincirlerine daha fazla ihtiyaç duyduğunu belirtti. Pearson, “Yapay zekânın ilerlemesiyle birlikte, çip ve ağ ekipmanı gibi ürünler uluslararası tedarik zincirlerine daha fazla ihtiyaç duyuyor” dedi.

Bölgesel çatışmalar ticareti farklı etkiledi

İran’daki gerilim ve Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksamalar ticarete olumsuz yansıdı. 2026’nın ilk beş ayında ticaret hacmi, geçen yılın aynı dönemine göre Suudi Arabistan’da yüzde 37, Birleşik Arap Emirlikleri’nde yüzde 7 düştü. Rapora göre ABD’nin yükselttiği gümrük vergilerinin küresel etkisi sınırlı kaldı. ABD’nin dünya ithalatındaki payının azalması, bazı ürünlerin vergilerden muaf olması ve ülkelerin karşılık vermekten kaçınması bu durumun nedenleri arasında gösterildi. NYU Stern Yönetimin Geleceği Merkezi’nde DHL Küreselleşme Girişimi Direktörü Prof. Steven A. Altman, şirketlerin değişen politikalara ve aksaklıklara göre tedarik zincirlerini yeniden düzenlediğini söyledi. Altman, “Şirketler değişen politikalar ve aksaklıklar karşısında tedarik zincirlerini uyarlıyor ve bu da ticaretin dayanıklılığını gösteriyor” ifadelerini kullandı.

Doğu Asya ve Pasifik’te artış yüzde 24’e çıktı

2026’nın ilk beş ayında ticaret değerindeki artış Doğu Asya ve Pasifik’te yüzde 24 oldu. Avrupa’da yüzde 12, Sahra Altı Afrika’da yüzde 11 yükseliş görüldü. Doğu Asya ve Pasifik’in kendi içindeki ticaretin payı, 2025’teki yüzde 57 seviyesinden 2026’nın ilk beş ayında yüzde 60’a ulaştı. Raporda bu gelişmede yapay zekâ üretiminin Asya tedarik zincirlerindeki etkisine işaret edildi. ABD ile Çin arasındaki ticaretin küresel ticaretteki payı, 2015’te yüzde 3,5 iken 2026’nın ilk beş ayında yüzde 1,6’ya indi. Rapor, bu düşüşün ekonominin rakip bloklara bölündüğünü göstermediğini; ABD’nin başka ülkeler üzerinden Çin menşeli ürün ve parçalara bağımlılığının sürdüğünü belirtti. Küreselleşme düzeyi 2025’te yüzde 25,8’e çıkarak rekor kırdı. Uluslararası ticaret, sermaye, bilgi ve insan hareketlerini kapsayan endeksin dört alanında da artış yaşandı. Bilgi akışları en yüksek küreselleşme düzeyine sahipken onu sermaye ve ticaret izledi; insan hareketleri son sırada kaldı.