Özel olarak eğitilmiş bir yapay zeka sistemi, Sovyetler Birliği'nin yaklaşık 60 yıldır kayıp olan Luna 9 uzay aracının olası konumlarını belirledi. Uluslararası bir araştırmacı ekibi, gelişmiş bir makine öğrenimi programı kullanarak bu tarihi aracın yerini daralttı. Bulgular, npj Space Exploration adlı hakemli bilim dergisinde yayımlanan yeni bir çalışmada ayrıntılarıyla paylaşıldı.
LUNA 9'UN GİZEMİ VE İNİŞ SIRRI
Sovyetler Birliği, 3 Şubat 1966'da Luna 9 ile Ay'a yumuşak iniş gerçekleştirerek önemli bir başarıya imza atmış ve başka bir gök cisminden çekilmiş ilk fotoğrafları Dünya'ya göndermişti. Ancak, aracın Ay yüzeyindeki tam konumu onlarca yıldır net olarak bilinmiyordu. Bu belirsizliğin nedenleri arasında dönemin hatalı hesaplamaları ve Luna 9'un sıra dışı iniş yöntemi yer alıyor. Uzay aracı, şişirilebilir amortisörlere sahip küresel bir iniş kapsülü açarak yüzeyde birkaç kez sekmişti. Sovyet yetkilileri iniş koordinatlarını Pravda gazetesinde yayımlasa da, bu bilgiler tartışma konusu oldu ve 2009'da NASA'nın Ay Yörünge Keşif Aracı (LROC) görüntüleri, aracın açıklanan noktada olmadığını gösterdi.
YAPAY ZEKA İLE ARAMA ÇALIŞMALARI
University College London'dan veri bilimci Lewis Pinault'un geliştirdiği yapay zeka algoritması, arayışa yeni bir ivme kazandırdı. Apollo görevlerinin iniş alanlarına ait LROC görüntüleriyle eğitilen sistem, Ay yüzeyindeki zor seçilen insan yapımı izleri tespit edebilecek seviyeye ulaştı. Testlerde, 1970'te Ay'a inen Sovyet Luna 16'nın görüntülerinde de yüksek doğruluk sağlandı. Araştırmacılar daha sonra sistemi, Pravda'da belirtilen yaklaşık 5'e 5 kilometrelik Luna 9 iniş alanını taramak için kullandı ve yapay zeka, insan yapımı bir aracın izlerine işaret edebilecek birden fazla olası konum belirledi.
GİZEMİN ÇÖZÜLME TARİHİ BELLİ OLDU
Bu aday noktaların doğruluğunu anlamak için uzun yıllar beklemek gerekmeyecek. Hindistan'ın Chandrayaan-2 yörünge aracı, Mart 2026'da yüzey haritalama çalışmaları kapsamında bölgenin üzerinden geçecek. Elde edilecek yüksek çözünürlüklü veriler sayesinde, Luna 9'un gizemi büyük olasılıkla sona erecek ve uzay tarihinin kayıp parçalarından biri yerine oturacak.
