Yapay zeka sistemlerinin arkasındaki dev veri merkezleri, artık sadece enerji tüketimiyle değil, harcadıkları muazzam temiz su miktarıyla da alarm veriyor. Özellikle yapay zekaya özel kurulan yüksek kapasiteli veri merkezlerinde, aşırı ısınmayı önlemek için geleneksel hava soğutma yerine büyük oranda su bazlı soğutma sistemleri kullanılıyor. Bu durum, su tüketimini dramatik bir şekilde artırıyor ve çevresel bir krize dönüşme riski taşıyor.
SU TÜKETİMİ KRİTİK SEVİYELERE ULAŞTI
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) Veri Merkezi Mühendisi İbrahim Geylan, yapay zeka öncesinde veri merkezlerinin daha düşük rack yoğunluklarına sahip olduğunu ve klasik soğutma yöntemlerinin yeterli kaldığını belirtiyor. Ancak yapay zekanın devreye girmesiyle tablo tamamen değişti. Hyperscale veri merkezlerinde kullanılan yüksek performanslı bilgi işlem ve makine öğrenmesi donanımlarının rack başına 40 kW'tan başlayıp 150 kW ve üzerine çıkabildiğini ifade eden Geylan, bu yoğunluğun ciddi ısı problemlerini beraberinde getirdiğini söylüyor. Bu nedenle evaporatif ve adyabatik soğutma sistemleri devreye giriyor, ancak bu sistemler yüksek miktarda temiz su tüketiyor.
İÇME SUYUNDAN DAHA SAF SU BUHARLAŞIYOR
İşin en çarpıcı yanı, kullanılan suyun niteliği. Geylan'a göre veri merkezlerinde kullanılan su, boruların tıkanmaması ve sistemlerin zarar görmemesi için ciddi filtreleme ve arıtma süreçlerinden geçiyor. Öyle ki, bu su çoğu zaman içme suyundan bile daha saf hale getiriliyor. Ancak bu kadar saflaştırılan su, soğutma sırasında buharlaşıyor ve tekrar kullanılamıyor. Yani su yok olmuyor ama yer yüzünden atmosfere karışarak geri dönüşü zor bir sürece giriyor. Bu durumun yalnızca kaynak tüketimiyle sınırlı kalmadığını belirten Geylan, yoğun su kullanımının bulunduğu bölgenin iklimini de dolaylı olarak etkilediğini ifade ediyor.
RAKAMLAR DURUMUN CİDDİYETİNİ ORTAYA KOYUYOR
OECD verilerine göre, 2027 yılında yapay zeka veri merkezlerinin yıllık su tüketimi 4.2 ila 6.6 milyar metreküp seviyesine ulaşabilir. Bu, Türkiye'nin yıllık toplam su tüketiminin yaklaşık yüzde 10'una denk geliyor. İstanbul'un yıllık su tüketiminin yaklaşık 1.2 milyar metreküp olduğu düşünüldüğünde, yapay zekanın tek başına İstanbul'un 4 ila 5 katı kadar su tükettiği sonucu ortaya çıkıyor. Bireysel kullanım tarafında da tablo masum değil. Geylan, tek bir yapay zeka sorgusunun yaklaşık 0.3 - 0.4 ml, yani ortalama 5 damla suya karşılık geldiğini söylüyor. Özellikle görsel üretim gibi GPU yoğun işlemlerde bu miktar 5 ila 10 kat artabiliyor.
