Yeşilay, çocukların dijital dünyada maruz kaldığı risklere karşı kapsamlı bir çağrı yaparak, güvenli dijital tasarım, etkili denetim mekanizmaları ve aile-okul-toplum iş birliğinin önemini vurguladı. Yapılan değerlendirmelerde, özellikle 15 yaş altı çocuklara yönelik sosyal ağ hizmeti sunulmaması ve yaşa uygun hizmetlerin geliştirilmesi gibi düzenlemelerin gerekliliği üzerinde duruldu.
Dijital riskler yalnızca ekran süresiyle sınırlı değil
Yeşilay'ın raporuna göre, çocukların dijital ortamdaki riskleri sadece ekran başında geçirilen süreyle sınırlı kalmıyor. Sonsuz kaydırma, otomatik oynatma, sürekli bildirimler ve kişiselleştirilmiş öneriler gibi tasarım unsurları, çocukların dikkatini dağıtabilir, uyku düzenlerini bozabilir ve ruhsal iyilik hallerini olumsuz etkileyebilir. Bu durum, ABD'de genç hesaplarına yönelik günlük kullanım sınırları, gece erişim kısıtlamaları ve yaş doğrulama gibi uygulamaların gündeme gelmesiyle de destekleniyor.
Teknoloji şirketlerine yönelik somut adımlar talep edildi
Yeşilay, teknoloji şirketlerinden çocukların dijital güvenliğini sağlamak adına bir dizi somut adım atılmasını talep etti. Bu adımlar arasında yaşa göre günlük kullanım sınırları, gece erişim ve yüksek etkileşimli içerik akışlarının sınırlandırılması, okul saatlerinde bildirimlerin susturulması, sonsuz kaydırma ve otomatik oynatma gibi özelliklerin kısıtlanması yer alıyor. Ayrıca, algoritmaların kullanım süresini artırmak yerine güvenlik ve yaşa uygunluk prensiplerine göre tasarlanması, siber zorbalık, cinsel istismar ve zararlı içeriklere karşı önlemlerin güçlendirilmesi de talep edildi. Ebeveyn kontrol araçlarının ücretsiz, anlaşılır ve etkili hale getirilmesi de önemli bir beklenti olarak öne çıktı.
Şeffaflık, bağımsız denetim ve mahremiyet vurgusu
Çocukların dijital güvenliğinin teknoloji şirketlerinin gönüllü uygulamalarına bırakılmaması gerektiğini belirten Yeşilay, platformların algoritmik önerileri, reklam uygulamaları ve güvenlik önlemlerinin bağımsız denetime açık olması gerektiğini vurguladı. Düzenli şeffaflık raporlarının yayımlanması, içerik denetimi, şikayet mekanizmaları ve algoritmaların etkileri hakkında kamuoyu bilgilendirmesi yapılması çağrısında bulunuldu. Yaş doğrulama sistemlerinin çocukların mahremiyetini ihlal etmeden, veri minimizasyonu ve güvenlik ilkelerine uygun şekilde oluşturulması gerektiği de belirtildi. Ailelere yönelik destek mekanizmalarının güçlendirilmesi ve okullarda dijital okuryazarlık eğitimlerinin artırılması da talep edilenler arasındaydı. Yeşilay, Türkiye'deki 15 yaş altı düzenlemesini desteklerken, bu adımın daha kapsamlı güvenlik mekanizmalarıyla desteklenmesi gerektiğini ifade etti. Cemiyet, teknolojinin çocukları tamamen uzaklaştırmanın doğru bir yaklaşım olmadığını, aksine teknolojinin gelişimlerini destekleyen güvenli bir araca dönüştürülmesini hedeflemeleri gerektiğini vurguladı.
