Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği (EZZİB) Başkanı Emre Uygun, Türk zeytincilik sektörünün ihracatında yaşanan sert düşüşe dikkat çekerek, alınan kısıtlama ve yasakların sektörü zayıflattığını belirtti.
İhracat Rakamlari Gözleri Korkuttu
Uygun, 2023/24 sezonunda 763 milyon dolar olan toplam zeytinyağı ihracatının, 2024/25 sezonunda yüzde 27'lik bir düşüşle 559 milyon dolara gerilediğini açıkladı. Bu düşüşte sofralık zeytindeki artışa rağmen zeytinyağındaki ciddi kayıp öne çıktı. Sofralık zeytin ihracatı 255 milyon dolara ulaşırken, zeytinyağı ihracatı döviz bazında yüzde 50 düşerek 252 milyon dolara indi. Miktar bazında ise ihracat 70 bin tondan 50 bin tona düştü, bu da zeytinyağının 4 sezon sonra sofralık zeytinin gerisinde kalmasına neden oldu.
Yasaklar ve Kısıtlamalar Rekabet Gücünü Zayıflatti
Başkan Uygun, bu düşüşün yalnızca küresel fiyatlarla açıklanamayacağını vurgulayarak, 2021'den bu yana uygulanan kısıtlama, fon ve yasakların Türk zeytincilik sektörünün rekabet gücünü zayıflattığını ve pazar kaybına yol açtığını ifade etti. 2025-2026 sezonunda da düşüşün devam ettiğini, 31 Mart 2026 itibarıyla toplam ihracatın geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 38 azalarak 192 milyon dolara gerilediğini belirtti. Aynı dönemde zeytinyağı ihracatının yüzde 73 düşüşle 44 milyon dolar gelir sağladığı, sofralık zeytin ihracatının ise 135 milyon dolarda kaldığı bilgisi paylaşıldı.
Çözüm Arayışlari ve Pestisit Riski
Sektörde çözüm arayışlarının sürdüğünü belirten Uygun, ABD, Kanada, Japonya ve Avustralya gibi hedef pazarlara yönelik ticaret heyetleri düzenlediklerini ve uluslararası fuarlarda aktif tanıtım yaptıklarını söyledi. EZZİB'in yeni projesi OLIVEtoLIVE UR-GE ile 60 firmanın başvurduğunu ve projenin katma değerli ihracatı artırmayı hedeflediğini ekledi. Bununla birlikte, ihracat yasakları ve kotaların belirsizlik yarattığını ve Dahilde İşleme Rejimi'nin sürekli açık olması gerektiğini vurguladı. Uygun, özellikle ABD ve Uzak Doğu pazarına ihracatta ciddi sorunlar yaşanabileceği uyarısında bulunarak, yapılan analizlerde numunelerin yarısından fazlasında pestisit tespit edildiğini ve bu nedenle üretim aşamasından itibaren önlem alınması gerektiğini kaydetti.
