Ev ortamının, estetik kaygıların ötesinde, doğrudan sinir sistemimiz üzerinde önemli etkileri olabileceği ortaya çıktı. Biruni Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Biyomedikal Mühendisliği Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Hilal Şentürk, mekanların beynimize sürekli veri göndererek bedensel tepkilerimizi şekillendirdiğini belirtti.
MEKANLARIN BEYNE GÖNDERDİĞİ VERİLER
Şentürk'e göre, bir mekana girildiğinde hissedilen ferahlık veya huzursuzluk, sadece görsel tercihlerle ilgili değil. Evimiz, duyularımız aracılığıyla beynimize sürekli bilgi akışı sağlayan bir uyaran alanı gibi çalışıyor. Beyin, bu bilgileri güven, tehdit, kontrol ve belirsizlik ekseninde değerlendirerek vücudumuza 'rahatla' ya da 'hazır ol' komutlarını iletiyor. Mekanların düzenlenmesi, kullanılan renkler, ışıklandırma, doğal unsurların varlığı ve genel kurgu, insan bedeninde ölçülebilir fizyolojik değişikliklere yol açabiliyor. Bu nedenle, evlerimiz sadece yaşanılan alanlar değil, aynı zamanda bedensel yanıtlarımızı şekillendiren çevresel düzenleyicilerdir.
DOĞALLIK VE RENKLERİN SİNİR SİSTEMİNE ETKİSİ
İnsan beyni, bir ortama adım attığı anda ışık seviyesi, renkler, açıklık-kapalılık hissi, doğayla görsel temas ve kullanılan malzemeler gibi pek çok unsuru hızla algılıyor. Bu çevresel veriler, beynimiz tarafından kısa sürede sınıflandırılarak otonom sinir sistemimizi harekete geçiriyor. Sempatik sinir sisteminin aktifleşmesi kalp atış hızını artırabilirken, parasempatik sistemin baskın olması bedenin dinlenme moduna geçmesini kolaylaştırıyor. Özellikle 'biyofilik tasarım' yaklaşımı, yani doğayla ilişki kuran unsurların evde bulunması, belirsizlik algısını azaltarak daha dengeli bir iç ortam hissi yaratıyor. Pencere önü yeşil alanları, balkonlar veya doğal dokularla oluşturulan küçük köşeler bile kişiye toparlanma hissi verebilir. Renklerin sakinleştirici etkisi konusunda yaygın kabuller her zaman doğru sonuç vermeyebilir; koyu ve karanlık ortamlar bazı kişilerde daha yüksek uyarılma yaratabilir. Açıklık-koyuluk dengesi, doygunluk ve gün içindeki ışık değişimleri de önemli faktörlerdir. İyi tasarımın herkes için aynı sonucu doğurmadığına dikkat çeken Şentürk, açık plan veya aşırı minimalist kurguların bazı kişilerde rahatlatıcı, bazılarında ise stres artırıcı olabileceğini vurguluyor. Önemli olan, daha az uyaran değil, kişiye uygun doğru uyaran mimarisidir.
