• Ziraat Bankası Reklam
GÜNDEM

Gaziemir'de radyolojik temizlik COP31'de anlatıldı

Nükleer Düzenleme Kurulu, Gaziemir'deki eski kurşun fabrikası sahasında radyolojik açıdan kullanım engeli bulunmadığına karar verdi. Yer altı ve yüzey sularının izlenmesi ise sürecek.
BHA
3 dk Sesli Dinle
Gaziemir'de radyolojik temizlik COP31'de anlatıldı

İzmir'in Gaziemir ilçesindeki eski kurşun fabrikası sahasında radyoaktif kirliliğin giderildiği, Nükleer Düzenleme Kurulunun 22 Ekim 2026 tarihli ve 2026-45/1 sayılı kararıyla belirlendi. Çalışmaların teknik süreçleri, Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'nda (COP31) ele alındı. EKOVAR'ın “Atık ve Çevre: Endüstriyel, Kimyasal ve Radyoaktif Atıkların Yönetimi” panelini, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdür Yardımcısı Gürsel Erul yönetti. 2007'de radyoaktif atık tespit edilmesinden sonra “İzmir'in Çernobili” adıyla anılan sahadaki çalışmaların hazırlıklarına 2022'de başlandı; uygulama 2024'te sahaya taşındı.

ALTUN REKLAM

Radyolojik temizlik kararı verildi

Temizlik çalışmaları, Bakanlığın koordinasyonunda ve Nükleer Düzenleme Kurumunun düzenleyici kontrolünde EKOVAR Çevre Grup A.Ş. tarafından yürütüldü. Dört yıllık sürecin raporları, ölçüm ve analiz sonuçları ile denetim bulguları incelendi. Kurul, sahada radyolojik açıdan kullanıma engel bulunmadığına karar verdi. Erul, toprak analizlerinin mevcut durumuna ilişkin, “Burası, nükleerden arındırıldı, toprak kirliliği açısından sorun yok.” dedi. Erul'un aktardığı Saha Örnekleme Analiz Planı (SÖAP) raporunda alanın takip gerektirmeyen saha olarak sınıflandırıldığı belirtildi. Ancak radyolojik kullanım kararı ile kimyasal kirliliğe ilişkin analiz ve izleme süreçleri farklı kurumların sorumluluğunda yürütülüyor. EKOVAR Atık Yönetimi ve Projeler Direktörü Erhan Oymak, 2022'nin sonlarına doğru mülkiyet sorununun çözüldüğünü ve ilk incelemelerde sahaya kontrolsüz giriş yapılabildiğini anlattı. Çevresinde yerleşim alanları, sanayi kuruluşları ve bir ilkokul bulunan alanın büyüklüğünü belirterek, “Bahsettiğimiz saha 70 dönümlük bir saha.” dedi. Önce çevrenin kapatıldığını, gerekli resmî başvuruların ardından Bakanlığın 2024'te iyileştirme çalışmalarına izin verdiğini kaydetti.

95 binden fazla ölçüm yapıldı

Oymak, toprak örneklerinin radyoaktivite analizlerini Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumunun (TENMAK), diğer analizleri ise çevre laboratuvarlarının gerçekleştirdiğini söyledi. Analizlere dayalı iyileştirme planı Haziran 2024'te uygulanmaya başladı. Yaklaşık bir buçuk yıllık çalışmada 500'ün üzerinde sondaj ve 95 binden fazla ölçüm yapıldığını belirten Oymak, sonuçların belge ve raporlarla ilgili kurumlara sunulduğunu aktardı. BCA Group Genel Müdürü Burak Deveci, radyoaktif kirliliğin yanı sıra topraktaki metal ve diğer kimyasal kirleticilerin de değerlendirildiğini, ilave 400-500'ün üzerinde toprak ve su örneği alındığını bildirdi. Olası kirleticilerin insan sağlığına, çevreye ve sulara etkisinin incelendiğini belirten Deveci, “Şu an bu sahada izleme devam edecek, yer altı suyundan ve yüzey suyundan sadece, ama toprakta bir şey kalmadı.” ifadelerini kullandı. Yer altı ve yüzey sularının izlenmesi sürecek. EKOVAR AR-GE Proje ve İş Geliştirme Uzmanı Yunus Emre Durdu, yapay zekâ destekli ölçüm ve haritalandırma sistemi geliştirildiğini söyledi. Sistem, cihazlardaki GPS ve radyoaktivite verilerini koordinatlarıyla otomatik kaydedip haritaya aktarıyor. Durdu, “Bu sistemde manuel veri girişi yok.” dedi ve uygulamanın benzerinin bulunmadığını savundu.

Atık takibi dijital sistemlerle yapılıyor

EKOVAR Yönetim Kurulu Başkanı Mesut Özer, projede yerli mühendislik kapasitesine güvendiklerini belirterek, “Hedefimiz, son derece hassas bir alanda gerekli teknik ve güvenlik koşullarına uygun biçimde çalışarak çevresel iyileştirme sürecine katkı sunmaktı.” diye konuştu. COP31'de sunulan çalışmayı uluslararası projelere taşımak istediklerini söyleyen Özer, küresel çevresel iyileştirme pazarının 2033'te 233,6 milyar dolara ulaşmasının beklendiğini aktardı. Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Atık Yönetimi Daire Başkanı Gökhan Öktem ise tehlikeli atıkların Tehlikeli Atık Beyan Sistemi, Mobil Atık Takip Sistemi ve Kütle Denge Sistemi üzerinden izlendiğini anlattı. Öktem, “Atık, Mobil Atık Takip Sistemi ile lisanslı araçlarla konumunu anlık olarak izleyerek taşınıyor.” dedi. Endüstriyel Emisyonların Yönetimi Yönetmeliği ve Sanayide Yeşil Dönüşüm Belgesi kapsamında atığın kaynağında azaltılması, yeniden kullanılması, geri dönüştürülmesi ve geri kazanılması hedefleniyor. Sahadan çıkarılan radyoaktif atıkların yönetimini TENMAK üstlendi; diğer atıklar ve topraktaki kimyasal kirlilikle ilgili işlemler Bakanlık tarafından yürütüldü. Nükleer Düzenleme Kurumu radyolojik faaliyetlerin kontrolünü sağladı. Panelde aktarılan bilgilerde, radyolojik temizlik kararının yanı sıra su izleme çalışmalarının devam edeceği belirtildi.

Bu Yazıyı Paylaş