Türkiye'de Cumhuriyet'in 103. yılı kutlanıyor
Lozan Antlaşması'nın ardından Ankara yönetim merkezi oldu ve 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet ilan edildi. Kuruluşun 103. yıl dönümü yurdun dört bir yanında kutlanıyor.
Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunun 103. yıl dönümü, yurdun dört bir yanında düzenlenen kutlamalarla anılıyor.
Lozan Antlaşması bağımsızlığı tescilledi
Milli Mücadele'nin zaferle bitmesinin ardından Lozan Barış Konferansı, 20 Kasım 1922'de başladı. Görüşmelerde Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti'ni İsmet (İnönü) Paşa temsil etti. 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Antlaşması'yla Türkiye'nin bağımsızlığı uluslararası alanda tanındı, milli sınırlar belirlendi ve kapitülasyonlar kaldırıldı. Mustafa Kemal Atatürk, antlaşmayı “Türk milleti aleyhine asırlardan beri hazırlanmış ve Sevr Anlaşması'yla tamamlandığı zannedilmiş büyük bir suikastın yıkılışını ifade eden bir vesika” diye nitelendirdi. Ankara, 13 Ekim 1923'te Türkiye Devleti'nin yönetim merkezi oldu. TBMM'nin 29 Ekim 1923'te kabul ettiği anayasa değişikliğiyle Cumhuriyet ilan edilirken Ankara Milletvekili Mustafa Kemal Paşa, oy birliğiyle ilk Cumhurbaşkanı seçildi.
Yönetimden eğitime uzanan yenilikler
Halifelik 3 Mart 1924'te kaldırıldı; son halife ve Osmanlı hanedanı ülke dışına çıkarıldı. Şapka ve kıyafet düzenlemeleri yapıldı, tekke, zaviye ve türbeler kapatıldı, Şeriye ve Evkaf Vekaleti kaldırıldı. Laiklik doğrultusunda din ve devlet işleri ayrılırken Şeriye mahkemeleriyle Mecelle'nin yerini Türk Medeni Kanunu ve yeni yasalar aldı. Türk Tarih Kurumu ile Türk Dil Kurumu kuruldu; medreselerin yerine Cumhuriyet okulları açıldı. Harf İnkılabı kapsamında Arap harfleri bırakılarak Latin harflerine dayalı Türk alfabesi kabul edildi. Üniversitelerde reform yapıldı, yeni fakülte ve kürsüler oluşturuldu. Uluslararası takvim, saat, rakam ve ölçü sistemleri benimsendi; kadınlara seçme ve seçilme hakkı verildi.
Ekonomi ve Atatürk'ün çalışmaları
Türkiye'nin ekonomik meselelerini ele almak üzere 1923'te ilk iktisat kongresi düzenlendi. Tarım yaygınlaştırıldı; ticaret ve milli sanayi geliştirilirken sağlık hizmetlerine önem verildi ve güçlü bir ordu kuruldu. Bu yenilikler Atatürk inkılapları olarak adlandırıldı. Mustafa Kemal Paşa, Milli Mücadele'yi ve yeni Türkiye'nin kuruluşunu anlattığı Büyük Nutuk'u 1927'de Parti Kongresi'nde altı gün boyunca okudu. TBMM'nin çıkardığı özel bir kanunla 1934'te kendisine “Atatürk” soyadı verildi.