Hazine ve Maliye Bakanlığı, 'naylon fatura' olarak bilinen sahte belge düzenleme suçlarına karşı mücadelede yapay zeka destekli yeni bir sistemi devreye soktu. Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından geliştirilen KAŞİF (Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele için Akıllı İzleme ve Tespit Sistemi) ile mükellefler artık günlük olarak taranarak riskli işlemler anında tespit ediliyor.
KAŞİF: Yapay Zeka ile Vergi Kaçakçılığına Darbe
Daha önce kural tabanlı analizler yapan SARP ve RİTAP gibi programların yerini alan KAŞİF, makine öğrenmesi ve yapay zeka teknolojilerini kullanarak büyük veri setlerini analiz ediyor. Bu sistem, önceden belirlenmiş kuralların ötesine geçerek, mükelleflerin davranışlarındaki en ufak değişiklikleri bile izleyebiliyor. TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü ile birlikte geliştirilen bu yenilikçi uygulama, onlarca terabaytlık veri üzerinden yaklaşık 4 milyon mükellefi her gün mercek altına alıyor. Mükellefiyet bilgileri, faturalar, beyannameler, tahakkuklar, tahsilatlar, ithalat ve ihracat verileri, çalışan sayısı, üretim kapasitesi ve demirbaşlar gibi pek çok farklı başlık altındaki veriler titizlikle değerlendiriliyor. Bu sayede, potansiyel risk taşıyan durumlar günlük raporlar halinde anında belirleniyor.
Riskli Mükellefler Mercek Altında: Vergi Denetimi Devrede
KAŞİF sisteminin uygulamaya geçmesiyle birlikte, sahte belge düzenleme riski yüksek olan mükellefler hızla tespit edilmeye başlandı. Örneğin, şirket kuruluş gününde hiçbir alımı olmamasına rağmen fatura düzenleyenler, kısa sürede yüksek tutarlı sahte faturalar kesenler veya ticari faaliyeti olmadığı halde kurulan şirketler, sistem tarafından 'riskli grup' olarak işaretleniyor. Bunun yanı sıra, haksız KDV iadesi talep eden mükellefler de KAŞİF tarafından anında saptanıyor. Riskli olarak belirlenen bu mükellefler, vergi incelemesi yapılmak üzere Vergi Denetim Kurulu'na bildiriliyor. Ayrıca, bağlı oldukları vergi dairelerine de gerekli bilgiler aktarılarak yoklama ve değerlendirme işlemleri başlatılıyor. Yapılan incelemeler sonucunda, sahte belge düzenlemek amacıyla kurulduğu kesinleşen mükellefiyetler hakkında kapatma işlemleri tesis ediliyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yapay zeka destekli bu uygulamalarla kayıt dışı ekonomiyle mücadelede yeni bir dönemin başladığını vurgulayarak, sahte belge ve haksız iade taleplerinin artık anlık olarak tespit edilip gereğinin yapıldığını belirtti.
