Üsküdar Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, yapay zeka çağında bireylerin bağımsız düşünme ve karar verme yeteneklerinin risk altında olduğunu belirtti. Cemil Meriç'in "Düşünmek savaşmaktır" sözünü hatırlatan Süleymanlı, teknolojinin yorumlama ve muhakeme süreçlerine etkisine dikkat çekti.
Bilişsel bağımlılık riski
Teknolojinin insanlığın bilgiyle olan ilişkisini tarih boyunca değiştirdiğini ifade eden Prof. Dr. Süleymanlı, matbaanın bilgiyi yaygınlaştırması, makinelerin fiziksel emeği hafifletmesi ve internetin bilgiye erişimi hızlandırması gibi dönüşümlere değindi. Yapay zekanın ise sadece bilgiye ulaşımı kolaylaştırmakla kalmayıp, aynı zamanda yorumlama, muhakeme etme ve karar verme gibi bilişsel süreçlere doğrudan müdahale ettiğini vurguladı. Özellikle yeni nesiller için bu durumun, sorgulama ve problem çözme becerilerinin yeterince gelişmeden zayıflama tehlikesi taşıdığını dile getirdi. Yapay zekanın bir yardımcı araç olmaktan çıkıp bilişsel bağımlılığa dönüşebileceği uyarısında bulundu.
Yapay zeka ile düşünce ortağı olmak
Prof. Dr. Süleymanlı, yapay zekanın insan aklını güçlendirebileceğini ancak düşünme, şüphe etme ve karar verme sorumluluğunun tamamen teknolojiye bırakılmasının sorun teşkil ettiğini ifade etti. Bazı ülkelerdeki IQ testlerindeki değişimlerin yapay zekaya bağlanmasının aceleci olacağını belirten Süleymanlı, eğitim kalitesi, dikkat dağınıklığı ve sosyal medya kullanımının da bu değişimlerde rol oynayabileceğini söyledi. Çözümün teknolojiden tamamen uzaklaşmak olmadığını, aksine yapay zekayı düşüncenin yerine değil, bir ortağı haline getirmek gerektiğini savundu. Kullanıcılara, yapay zekaya "Benim yerime düşün" yerine "Benim düşünceme itiraz et" gibi sorular yöneltmelerini önerdi. Türkiye ve Türk dünyası için okuma, eleştirel düşünme ve araştırma kültürünün geliştirilmesinin önemine vurgu yapan Süleymanlı, "Geleceğin temel sorusu makinelerin ne kadar akıllı olacağı değil; yapay zeka bizim yerimize düşündükçe, biz kendimiz düşünmeye devam edecek miyiz?" sorusuyla sözlerini tamamladı.
