Güney Kore'de son zamanlarda popüler hale gelen 'do-farming' platformları, kullanıcılara alışveriş yapma hissini sanal ortamda sunarak dikkatleri üzerine çekiyor. Bu dijital alanlar, alışveriş sepeti oluşturma, sipariş onayı verme, kurye takibi yapma ve teslimat bildirimleri alma gibi işlemleri gerçekleştiriyor. Ancak ilginç olan, bu süreçte fiziksel olarak herhangi bir ürünün teslim edilmemesi. Uzmanlar, bu trendin insan beyninin ödül ve beklenti mekanizmalarını hedef aldığını ifade ediyor.
BAĞLANMA VE BEKLENTİ MEKANİZMASI
Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi'nden Klinik Psikolog Mader Bengisu Bilgen, bu platformların beynin ödül beklentisi mekanizmasını harekete geçirdiğini vurguluyor. Bilgen, beynin ödülü elde etme anında değil, ona yaklaşma sürecinde daha fazla dopamin salgıladığını belirtiyor. Dopamin, halk arasında 'mutluluk hormonu' olarak bilinse de asıl işlevi, beklenti, motivasyon ve ödül süreçlerinde rol oynamaktır. Kullanıcılar, sanal alışveriş deneyimlerinde sepet doldurma, sipariş onayı ve teslimat takibi gibi aşamalarda beynin ödül sistemini aktif hale getirebiliyor ve bu durum fiziksel ürün ulaşmasa bile dopamin salınımını artırabiliyor.
ALTERNATİF BİR ALIŞVERİŞ DENEYİMİ
Bilgen, alışverişte duyulan tatminin yalnızca ürünle sınırlı olmadığını, karar verme, ürün seçme, ödeme ve teslimat beklentisinin de beynin ödül sistemini harekete geçirebildiğini ekliyor. Bazı kullanıcılar için alışveriş ritüeli, ürün teslim almaktan daha büyük bir psikolojik etki yaratabiliyor. Bu tür platformlar, dürtüsel alışveriş veya kontrolsüz yeme gibi davranışsal eğilimlere sahip bireylerde, gerçek tüketim gerçekleşmeden süreci deneyimleyerek rahatlama hissi sağlayabiliyor. Uzmanlar, bu dijital deneyimlerin sürekli tekrarı durumunda gerçek yaşam deneyimlerinden alınan tatminin azalabileceği ve sürekli yeni uyarana ihtiyaç duyma riskinin ortaya çıkabileceği konusunda uyarıyor. Ayrıca, bu platformlar geçici yalnızlık hissini hafifletse de gerçek sosyal ilişkilerin yerini tutamayabileceği belirtiliyor.
