1903 yılında Fin ressam Hugo Simberg, sanat tarihinin en gizemli eserlerinden birini yaptı: Yaralı Melek.
Tabloda gözleri sargılı, kanatları yaralanmış bir melek; iki çocuk tarafından sessizce taşınmaktadır. Simberg, yıllar boyunca bu eserin anlamını açıklamayı reddetti. Belki de bu yüzden Yaralı Melek yalnızca bir tablo değil, her çağın kendi yaralarını yansıttığı bir aynaya dönüştü.
Bugün tabloya yeniden baktığımızda, orada yalnızca yaralanmış bir meleği değil; yaralanmış bir insanlığı görüyoruz.
Çünkü modern insan tarihin hiçbir döneminde olmadığı kadar kalabalıkların içinde yaşarken, aynı ölçüde yalnızlaştı. İletişim araçları çoğaldı, mesafeler kısaldı, erişim kolaylaştı. Fakat bütün bunlara rağmen insanlar birbirlerine ulaşmakta değil, birbirlerine ait olmakta zorlanıyor.
Yaralı Melek'in en dikkat çekici yanı, kutsal olanın yardıma muhtaç hâle gelmesidir. Normalde insanı koruması beklenen melek burada insan tarafından taşınmaktadır.
Sanki Simberg bize şu soruyu yöneltiyor:
"Ya korunması gereken şey artık insanın kendisiyse?"
Bugün yaralanan yalnızca aşk değildir.
Yaralanan güven, sadakat, vefa ve bağlılıktır.
Bir zamanlar insan ilişkilerini ayakta tutan değerler, görünüşün, statünün ve ekonomik gücün gölgesinde kalmaktadır. İnsanlar artık sevilmekten çok beğenilmek istiyor. Oysa beğenilmek görünüşle mümkündür; sevilmek ise karakterle.
Beğeni birkaç saniyede kazanılabilir.
Sevgi ise yıllar ister.
Beğeni kalabalıkların alkışına ihtiyaç duyar.
Sevgi ise çoğu zaman sessizlikte büyür.
Belki de bu yüzden çağımızın ilişkileri çok hızlı başlıyor ve aynı hızla tükeniyor. Çünkü birçok insan bir ruha değil, bir görüntüye; bir karaktere değil, bir profile âşık oluyor.
Tam da burada halk arasında sıkça aktarılan bir söz zihnimizde yankılanıyor:
"Cehennemde dal odun yoktur; herkes kendi ateşini götürür."
Bu sözün sahibi kim olursa olsun, insanın kaderine dair büyük bir hakikati fısıldıyor.
Çünkü hayatın sonunda bizi yakan şey çoğu zaman başkalarının yaptıkları değil; kendi seçimlerimizdir.
Söylenmeyen bir özür...
Yarım bırakılan bir sevgi...
İhmal edilen bir dostluk...
Ertelenen bir hayal...
Cürmüm nedir ki benim demeyi bir kenara bırakın ve cürret edin,
İnsan ateşini dışarıda değil, içinde büyütür.
Belki de ayrılıkların bu kadar acı vermesinin nedeni budur. Çünkü ayrılık, yalnızca sevilen kişinin gitmesi değildir. Onunla kurulabilecek ihtimallerin de kaybolmasıdır.
Birlikte çıkılacak yolların...
Kurulacak sofraların...
Paylaşılacak yılların...
Bir anda karanlığa karışmasıdır.
İşte burada İbnü'l Arabî'nin düşünce ufku belirir.
O, varlığın yalnızca gördüğümüz dünyadan ibaret olmadığını söyler. Her seçimin başka bir ihtimali, her tercihin başka bir sonucu vardır.
Kim bilir...
Belki başka bir ihtimalde yarım kalan dostluklar bozulmamıştır.
Belki başka bir ihtimalde söylenemeyen sözler söylenmiştir.
Belki başka bir dünyada insanlar birbirlerini çıkarları için değil, oldukları kişi için seviyordur.
Fakat insanın yaşadığı yer ihtimaller değil, bulunduğu andır.
Hakikat, yaşayamadığımız hayatlarda değil; bugün verdiğimiz kararlardadır.
Bu yüzden sadakat yalnızca bir duygu değildir.
Sadakat, yanında kimse yokken de aynı insan kalabilmektir.
Vefa, yara alanı terk etmemektir.
Güven, kusursuz bir insan bulmak değil; kusurlarıyla birlikte bir insana emanet olabilmektir.
Aşk ise geçici heyecanların değil, uzun süreli sorumlulukların dilidir.
Bugün gençlerin önünde de aynı yol ayrımı duruyor.
Bir öğrenci ders çalışmak yerine telefonuna uzandığında yalnızca birkaç dakikasını kaybetmiyor. Aslında gelecekte yaşayabileceği başka bir ihtimali de geride bırakıyor.
Her ertelenen konu...
Her vazgeçilen hedef...
Her ihmal edilen emek...
Kurulabilecek başka bir hayatın kapısını biraz daha kapatıyor.
Bir gün doktor olabilecek bir genç, anlık dikkat dağınıklıkları içinde yönünü kaybedebiliyor.
Bir gün öğretmen olabilecek bir çocuk, küçük alışkanlıkların büyük kayıplara dönüşmesiyle hayallerinden uzaklaşabiliyor.
Çünkü başarı da başarısızlık da büyük olaylarla değil, her gün tekrar edilen küçük tercihlerle inşa ediliyor.
Aslında aşkın, dostluğun, eğitimin ve hayatın ortak bir sırrı vardır:
İnsan olmak, seçmektir.
Ve her seçim bir dünya kurarken başka bir dünyadan vazgeçmektir.
Hugo Simberg'in yaralı meleği bugün hâlâ bize bunu anlatıyor.
O melek yalnızca bir sanat eserindeki figür değildir.
Onun yaralı kanatlarında aşkın kırılganlığını, gözlerindeki sargıda hakikati göremeyen insanı, onu taşıyan çocuklarda ise giderek kaybettiğimiz masumiyeti görürüz.
Belki de asıl soru meleğin neden yaralandığı değildir.
Asıl soru şudur:
Modern insan, yaralanan şeyin bir melek değil, kendi kalbi olduğunu ne zaman fark edecektir?
Çünkü yarın bizi yakacak ateşi de, içimizi ısıtacak ışığı da bugünkü seçimlerimiz hazırlıyor.